نیایش و دعا برای پدر و مادر
اللهم صل علی محمد عبدك و رسولك ، و اهل بیته الطاهرین ، و اخصصهم بافضل صلواتك و رحمتك و بركاتك و سلامك . و اخصص ، اللهم ، والدی بالكرامة لدیك ، و الصلوة منك ، یا ارحم الراحمین . اللهم صل علی محمد و آله ، و الهمنی علم ما یجب لهما علی الهاما ، و اجمع لی علم ذلك كله تماما ، ثم استعملنی بما تلهمنی منه ، و وفقنی للنفوذ فیما تبصرنی من علمه حتی لا یفوتنی استعمال شی ء علمتنیه ، و لا تثقل اركانی عن الحفوف فیما الهمتنیه . اللهم صل علی محمد و آله كما شرفتنا به ، و صل علی محمد و آله ، كما اوجبت لنا الحق علی الخلق بسببه . اللهم اجعلنی اهابهما هیبة السلطان العسوف ، و ابرهما بر الام الرؤف ، و اجعل طاعتی لوالدی و بری بهما اقر لعینی من رقدة الوسنان ، و اثلج لصدری من شربة الظمان حتی اوثر علی هوای هواهما ، و اقدم علی رضای رضاهما ، و استكثر برهما بی و إن قل ، و استقل بری بهما و ان كثر . اللهم خفض لهما صوتی ، و اطب لهما كلامی ، و الن لهما عریكتی ، و اعطف علیهما قلبی ، و صیرنی بهما رفیقا ، و علیهما شفیقا . اللهم اشكر لهما تربیتی ، و اثبهما علی تكرمتی ، و احفظ لهما ما حفظاه منی فی صغری . اللهم و ما مسهما منی من اذی ، أو خلص الیهما عنی من مكروه ، اوضاع قبلی لهما من حق فاجعله حطة لذنوبهما ، و علوا فی درجاتهما ، و زیادة فی حسناتهما ، یا مبدل السیئات باضعافها من الحسنات . اللهم و ما تعد یا علی فیه من قول ، أو أسرفا علی فیه من فعل ، أو ضیعاه لی من حق ، أو قصرا بی عنه من واجب فقد وهبته لهما ، وجدت به علیهما ، و رغبت الیك فی وضع تبعته عنهما ، فإنی لا اتهمهما علی نفسی ، و لا استبطئهما فی بری ، و لا اكره ما تولیاه من امری یا رب . فهما اوجب حقا علی ، و اقدم احسانا الی ، و اعظم منة لدی من أن اقاصهما بعدل ، أو اجازیهما علی مثل ، این إذا - یا الهی - طول شغلهما بتربیتی ؟ و این شدة تعبهما فی حراستی ؟ و این اقتارهما علی انفسهما للتوسعة علی ؟ هیهات ما یستوفیان منی حقهما ، و لا ادرك ما یجب علی لهما ، و لا انا بقاض وظیفة خدمتهما ، فصل علی محمد و آله ، و اعنی یا خیر من استعین به ، و وفقنی یا اهدی من رغب الیه ، و لا تجعلنی فی اهل العقوق للاباء و الامهات یوم تجزی كل نفس بما كسبت و هم لا یظلمون . اللهم صل علی محمد و آله ، و ذریته ، و اخصص ابوی بافضل ما خصصت به اباء عبادك المؤمنین و امهاتهم ، یا ارحم الراحمین . اللهم لا تنسنی ذكرهما فی ادبار صلواتی ، و فی إنا من اناء لیلی و فی كل ساعة من ساعات نهاری . اللهم صل علی محمد و آله ، و اغفرلی بدعائی لهما ، و اغفر لهما ببرهما بی مغفرة حتما ، و ارض عنهما بشفاعتی لهما رضی عزما ، و بلغهما بالكرامة مواطن السلامة . اللهم و إن سبقت مغفرتك لهما فشفعهما فی ، و إن سبقت مغفرتك لی فشفعنی فیهما حتی نجتمع برأفتك فی دار كرامتك و محل مغفرتك و رحمتك ، إنك ذو الفضل العظیم ، و المن القدیم ، و أنت ارحم الراحمین .
(1) بار خدایا بر محمد بنده و فرستاده خود و بر خاندان پاكانش ( حضرت زهرا و ائمه معصومین ) رحمت فرست ، و آنان را به بهترین رحمتها و نیكیها و درود خود امتیاز ده
(2) و پدر و مادر من را - بار خدایا - به گرامی داشتن نزد خود و احسان و نیكی از جانب خویش برتری بخش ، ای بخشنده ترین بخشندگان
(3) بار خدایا بر محمد و آل او درود فرست ، و دانستن آنچه درباره ایشان بر من واجب است به من الهام نما و در دلم انداز ، و آموختن همه آن واجبات را بی كم و كاست برایم فراهم آور ، سپس من را به آنچه كه به من الهام می نمایی وادار ، و برای انجام در آنچه به دانستن آن بینایم می سازی توفیقم ده ، تا بجا آوردن چیزی از آنچه من را به آن دانا گردانیده ای از من فوت نگردد ، و اندامم از خدمت در آنچه به من الهام نموده ای سنگین نشود ( سست نگشته باز نماید ، چون حقوق پدر و مادر در زندگی و پس از مرگشان بر فرزند بیش از آن است كه انسان آن را دریابد از این رو امام - علیه السلام - و از خداوند سبحان درخواست می نماید كه آنها را به او الهام فرماید و به انجام آن موفق سازد ، ابی ولاد حناط گفته : از حضرت صادق - علیه السلام - از قول خدای عز وجل و بالوالدین احسانا " و به پدر و مادر نیكویی نمایید " پرسیدم : این احسان و نیكویی چیست ؟ فرمود: احسان آن است كه با آنها خوشرفتاری نمایی ، و اگر چیزی از تو خواستند هر چند بی نیاز باشند آنها را نرنجانی ، آیا خداوند عز وجل نمی فرماید " سوره 3 ، آیه 92 " : لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون " هرگز نیكی را درنیابید تا آن كه از آنچه دوست می دارید انفاق كنید " پس از آن حضرت صادق - علیه السلام - فرمود : و اما قول خدای عز وجل : اما یبلغن عندك الكبر احدهما او كلاهما فلا تقل لهما اف ولا تنهرهما " و چنان كه یكی از آنها یا هر دو نزد تو پیر و سالخورده گردند اف = سخنی كه به تنگ آمده باشی = به ایشان مگو ، و بانگ بر آنها مزن " اگر تو را نگران ساختند به آنها اف مگو ، و اگر تو را كتك زدند بانگ بر آنان مزن ، و قل لهما قولا كریما " و با ایشان نیكو سخن گو " فرمود : اگر تو را كتك زدند به ایشان بگو : خدا شما را بیامرزد ، كه سخن نیكوی تو باشد ، واخفض لهما جناح الذل من الرحمة " و از روی مهربانی با ایشان فروتنی نما " فرمود : چشمت را از نگاه كردن به آنها جز به مهربانی و نرمی و پر مكن و صدایت را بر صدای آنها بلند مگردان و نه دستت را بر دست آنها و بر ایشان پیشی مگیر ، و از آن حضرت - علیه السلام - روایت شده : مردی نزد رسول خدا - صلی الله علیه و آله - آمد و گفت : من در جهاد رغبت داشته خواهان آن هستم ، پیغمبر - صلی الله علیه و آله - فرمود : در راه خدا جهاد كن كه اگر كشته شوی نزد خدا زنده بوده و روزی داده می شوی ، و اگر مردی پاداش تو بر خداست ، و اگر برگشتی از گناهان برگشته ای چنان كه به دنیا آمده ای ، آن مرد گفت : یا رسول الله من پدر و مادر سالخورده دارم كه با من داشته انس نمی خواهند به جهاد روم ، رسول خدا - صلی الله علیه و آله - فرمود : با ایشان باش قسم به آن كه جان من به دست اوست همدمی پدر و مادر به تو روز و شبی بهتر از یكسال جهاد است . این اخبار دلالت دارد به این كه بیشتر حقوق پدر و مادر و نیكی به آنها را جز خدا و آن كه خدا به او آموخته نمی داند )
(4) بار خدایا بر محمد و آل او درود فرست چنان كه ما ( مسلمانها ) را به آن حضرت شرافت و بزرگی دادی ، و بر محمد و آل او درود فرست چنان كه به سبب آن بزرگوار برای ما حقی بر خلق ( بر دیگری ) واجب گردانیدی ( رسول خدا - صلی الله علیه و آله - فرموده : مؤمن را بر مؤمن هفت حق و بهره است كه از خدا بر او واجب گشته : تعظیم و بزرگ داشت هنگام دیدن او ، و دوست داشتن او در دل ، و مواسات و برابری برای او در مال و دارایی خود ، و این كه غیبت و سخن گفتن پشت سر او را حرام بداند ، و هنگام بیماری او را عیادت و دیدار نماید ، و جنازه او را تشییع كند ، و پس از مردن درباره او جز نیكی نگوید )
(5) بار خدایا من را چنان گردان كه از پدر و مادر بترسم مانند ترسیدن از پادشاه ستمكار ، و با ایشان خوشرفتاری نمایم همچون خوشرفتاری مادر مهربان ، و فرمانبری و نیكوكاریم را به آنان در نظر از خواب ، خواب آلوده خوشتر و در دلم از آشامیدن تشنه گواراتر گردان تا آرزوی آنها را بر آرزوی خود برگزینم ، و خشنودی ایشان را بر خشنودی خویش جلو اندازم ، و نیكوییشان را درباره خود هر چند اندك باشد بسیار شمارم ، و نیكویی خویش را درباره آنها هر چند بسیار باشد كم بدانم ( بسیار شمردن نیكویی پدر و مادر اگر چه كم باشد برای آن است كه رغبت در دوستی و فرمانبری آنها زیاد گردد و در سپاسگزاری و قیام به حقوق آنان كوتاهی نشود )
(6) بار خدایا صدایم را در برابر ایشان آهسته و سخنم را خوشایند و خویم را نرم نما ، و دلم را بر آنها مهربان كن ، و من را به ایشان سازگار و بر آنان رحیم گردان
(7) بار خدایا آنان را به پرورش من جزا ده و در گرامی داشتنم پاداش ده ، و آنچه در كودكی از من محافظت نموده اند ( رنجهایی كه برایم كشیده اند ) برای آنها نگاهدار ( پاداش رنجشان را عطا فرما . اشاره به این كه چون فرزند نمی تواند نیكی پدر و مادر را درباره خود پاداش دهد از این رو پاداش ایشان را از خداوند متعال خواسته )
(8) بار خدایا و آزاری كه از من به ایشان رسیده یا ناپسندی كه از من به آنان رخ داده یا حقی كه برای آنها نزد من تباه گشته آن را سبب ریختن گناهان و بلندی درجات و مقامها و فزونی حسنات و نیكیهاشان قرار ده ( توجیه اعتراف معصومین - علیهم السلام - به گناهان و آمرزش خواستن از آنها در شرح دعای دوازدهم گذشت ) ای برگرداننده بدیها به چندین برابرش از خوبیها ( این جمله در آخر دعای دوم شرح داده شد )
(9) بار خدایا آنچه پدر و مادر در گفتار با من تعدی نموده اند ( سخنان ناروایی گفته اند ) یا در كردار درباره من بیجا رفتار كرده اند ( به شایستگی من را تربیت و پرورش ننموده اند ) یا حق من را تباه ساخته اند یا از آنچه واجب است ( وظیفه ایشان بوده كه آن را انجام دهند ) درباره من كوتاهی كرده اند من آن را به آنان بخشیدم و آن را وسیله احسان برایشان گردانیدم ، و از تو خواهانم كه وبال و گرفتاری آن را از ایشان برداری ( آنان را به گفتار و كردار بیجا و تضییع حق و انجا ندادن وظیفه درباره من به كیفر نرسانی ) زیرا من درباره خود به ایشان گمان بد نمی برم ، آنان را در مهربانی به خویش سهل انگار نمی دانم ، و از آنچه درباره ام نموده اند كراهت نداشته دلگیر نیستم ، ای پروردگارم
(10) زیرا حق ایشان بر من واجبتر و نیكیشان به من دیرین تر و نعمتشان نزد من بزرگتر از آن است كه آنها را به عدل و داد قصاص نموده گرو گیری كنم ، یا مانند آنچه نموده اند رفتار نمایم ( و اگر چنین كنم پس ) در این هنگام - ای خدای من - بسیاری كار ایشان برای پرورش من چه شد ؟ ! و سختی رنجشان در پاس داشتنم كو ؟ و تنگی ( گرفتاری ) كه برای گشایش ( آسایش ) بر من به خود هموار نموده اند كجاست ؟
(11) چه بسیار دور است ( شگفتا ) ایشان نمی توانند حق خود را از من به درستی بگیرند ( زیرا حقوق آنها بسیار و بیش از آن است كه بتوانند همه آنها را بستانند ) و من نمی توانم آنچه ( حقوقی ) كه برای آنها بر من واجب است دریابم ، و شرط خدمت و چاكری آنان را بجا آورم ، پس بر محمد و آل او درود فرست ، و من را ( در انجام وظیفه ) یاری كن ای بهترین كسی كه از او یاری می خواهند ، و توفیقم ده ای راهنماینده تر كسی كه به او رومی آورند ، و من را روزی ( قیامت ) كه هر نفسی به آنچه كرده جزا داده می شود در حالی كه به آنها ستم نمی شود در جرگه كسانی كه با پدران و مادران بد رفتاری كرده و آنها را آزرده اند قرار مده ( حضرت امام محمدباقر - علیه السلام - فرموده : خداوند عز وجل برای بنده در سه چیز رخصت قرار نداده " آنها را آسان نشمرده " : ادای امانت و سپرده به نیكوكار و بدكار ، و وفای به عهد و پیمان برای نیكوكار و بدكار ، و نیكی به پدر و مادر نیكوكار باشند یا بدكردار ، و از زهری روایت شده كه گفته : علی بن الحسین - علیهما السلام - با مادرش طعام نمی خورد ، و به مادر خود خوشرفتارترین مردم بود ، از آن حضرت سبب طعام نخوردن با مادر را پرسیدند ؟ فرمود : می ترسم با مادر طعام خورم و چشم او به چیزی از خوردنی سبقت گیرد و من ندانسته آن را بخورم پس عاق او گردم . سید نعمت الله جزائری - علیه الرحمه - در شرح خود بر صحیفه پس از نقل این روایت می نویسد : مراد از مادر آن حضرت - علیه السلام - در اینجا پرورش دهنده آن حضرت است كه كنیز امام حسین - علیه السلام - بوده ، و اما مادر حقیقی آن بزرگوار چنان كه صدوق - رحمه الله - از حضرت رضا - علیه السلام - روایت نموده هنگام زاییدن از دنیا رفته پس امام حسین - علیه السلام - او را به كنیزی سپرد ، و آن حضرت او را مادر می خواند ، و گفته شده : كه مادر آن حضرت - علیهما السلام - در واقعه كربلا خود را در فرات انداخت از جهت این كه صبرش تمام گشته یا از اسیری می ترسید ، زیرا او از دختران پادشاهان عجم بود و از یزید گمان می برد دشمنی سختی را كه بین پادشاه عرب و عجم بود ، و گفته شده : سید الساجدین - علیه السلام - چون آنچه در آن بیابان به سرشان آمده دید برای مادر خود ترسید به آنچه كه مادرش بر نفس خویش می ترسید پس او را بر شتر یا اسبی سوار كرده و روانه ساخت و معلوم نشد به كجا رفت ، و گفته شده : او را به كوهی در خراسان برد و در آنجا مرد ، و آن كوه " كه از سلسله جبال خراسان است " الان بین مردم طهران معروف است كه آن را زیارت می كنند و به آن تبرك می جویند ، و برای این گفتار از اخبار شواهدی است ، خلاصه مادر حقیقی آن حضرت پس از واقعه كربلا دیده نشده است ، و آنچه روایت شده كه آن حضرت - علیه السلام - چون از شام برگشت مادرش را به مولی و غلام خود شوهر داد ، مراد از مادر پرورش دهنده آن بزرگوار بود ، نه مادر حقیقی او چنان كه بسیاری از دانشمندان گمان كرده اند ، زیرا پذیرفتنی نیست كه دختر یزدجرد پادشاه عجم هنگامی كه خواستند او را شوهر دهند به كسی جز حسین - علیه السلام - تن نداد چگونه بعد از او به یكی از موالی و غلامان تن می دهد ؟ ! و نیز حمل مولی بر عبد و غلام غلط و نادرست است ، زیرا مولی در اینجا به معنی محب و دوست است كه از شیعیان باشد ، و چون این مطلب را تحقیق و تصدیق نمودی بدان كه از پیغمبر - صلی الله علیه و آله - رسیده : مردی به آن حضرت گفت : یا رسول الله كیست سزاوارترین مردم به خوشرفتاری و آمیزش من با او ؟ فرمود : مادرت ، گفت : پس از او كیست ؟ فرمود : مادرت ، گفت : پس از او كیست ؟ فرمود : پدرت . مادر را دوبار بیان فرمود ، و در روایت دیگر سه بار بیان كرده ، و بعضی علما گفته اند : گفتار پیغمبر - صلی الله علیه و آله - دلیل است بر این كه دو ثلث مال فرزند برای مادر است بنابه روایت یكم یا سه چهار آن بنابه روایت دوم ، و برای پدر سه یك است یا چهار یك ، و آیات و اخبار كه زیادی حق مادر را بر پدر بیان می كند بسیار است ، و این منافات با اختصاص پدر برای ولایت و سرپرستی فرزند ندارد ، زیرا قیام به آن از جمله چیزهایی است كه مناسب مردان است )
(12) بار خدایا بر محمد و آل و فرزندان او درود فرست ، و پدر و مادر من را به بهترین چیزی ( پاداشی ) كه اختصاص داده ای به آن پدران و مادران بندگان با ایمانت را امتیاز ده ، ای بخشنده ترین بخشندگان
(13) بار خدایا ، یاد ایشان را در پی نمازها و در وقتی از اوقات شب و در هر ساعتی از ساعات روزم از یاد مبر
(14) بار خدایا بر محمد و آل او درود فرست ، و من را به وسیله دعای برای ایشان و ایشان را به سبب مهربانیشان به من بیامرز آمرزش پا برجا ، و به شفاعت و میانجیگری من برای ایشان از آنها راضی و خشنود شو ( آنها را مشمول رحمتت گردان ) خشنودی یكسره ( نه آمرزش و خشنودی با شرط و صفت و وقت ) و آنها را با گرامی داشتن به جاهای آسایش ( در بهشت ) برسان
(15) بار خدایا اگر آمرزشت به آنان پیشی گرفته پس آنها را شفیع من گردان ، و اگر آمرزشت به من پیشی گرفته پس من را شفیع آنها ساز تا به مهربانی تو در سرای گرامی و جای آمرزش و رحمتت گرد آییم ، زیرا تو دارای فضل بزرگ و نعمت دیرینی ، و مهربانترین مهربانانی.
تبلیغات 
امروز : 
